Sulak alanların korunması ve akılcı kullanımı amacıyla 1971 yılında imzalanan Ramsar Sözleşmesi’nin yıl dönümü olan 2 Şubat Dünya Sulak Alanlar Günü’nü, ne yazık ki ülkemizde bir kutlama günü olarak değil, kaybettiğimiz doğal değerlerin yasını tuttuğumuz ve kalanlar için acil eylem çağrısı yaptığımız bir gün olarak karşılıyoruz. Biyolojik çeşitliliğin %40’ını barındıran, karbon yutak alanı olarak iklim krizine karşı en büyük sigortamız olan, taşkınları önleyen ve "doğanın böbrekleri" olarak suyu filtreleyen sulak alanlarımız; yanlış arazi kullanım kararları ve sürdürülemez su yönetimi politikaları nedeniyle tarihin en büyük tehdidi altındadır. Son 60 yılda Marmara Denizi’nin yüzölçümünden daha büyük bir sulak alan varlığını kaybetmiş olmamız, uygulanan politikaların ekolojik gerçeklikten ne denli uzak olduğunun en somut kanıtıdır.

 

Ülkemizde su yönetimi, uzun yıllardır ekosistemin bütünlüğünü göz ardı eden, suyu sadece bir enerji üretim aracı, tarımsal girdi veya kentsel tüketim ürünü olarak gören "inşaat odaklı" bir anlayışla yürütülmektedir. Oysa su yönetimi; sadece barajlar inşa etmek veya dereleri beton kanallara hapsetmek değil, suyun doğal döngüsünü koruyarak havza bazlı planlamayı hayata geçirmektir. Bugün göllerimizin kurumasının, yeraltı sularımızın metrelerce çekilmesinin ve obrukların oluşmasının temelinde; sulak alanları besleyen damarların HES projeleriyle kesilmesi, vahşi tarımsal sulama yöntemlerinin teşvik edilmesi ve suyun doğal akışına yapılan yanlış müdahaleler yatmaktadır. Su Kanunu taslaklarında ve strateji belgelerinde "su güvenliği" kavramı tartışılırken, suyun varlığını borçlu olduğumuz sulak alan ekosistemlerinin "su hakkı" ne yazık ki göz ardı edilmektedir.

 

Peyzaj mimarlığı disiplini olarak bizler; suyun yönetiminin mühendislik yapılarının ötesinde, doğa tabanlı çözümlerle ve ekolojik onarım teknikleriyle ele alınması gerektiğini savunmaktayız. Sulak alanların kurutularak tarım arazisine veya imar alanına dönüştürülmesi, "ıslah" adı altında derelerin betonlaştırılması ve koruma statülerinin yönetmelik değişiklikleriyle esnetilmesi, geri dönüşü olmayan ekolojik felaketlere davetiye çıkarmaktır. İklim krizinin etkilerini, kuraklığı ve ani yağışlarla gelen selleri en aza indirmenin yolu; gri altyapı yatırımları değil, sulak alanları koruyan ve geliştiren mavi-yeşil altyapı sistemleridir. Su yönetimi planları, sektörel rekabetin (tarım-sanayi-kent) ihtiyaçlarına göre değil, havzanın su bütçesine ve ekolojik taşıma kapasitesine göre şekillendirilmelidir.

 

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası olarak; sulak alanların korunmasının bir tercih değil, yaşamsal bir zorunluluk olduğunu bir kez daha hatırlatıyoruz. Kuruyan her göl, kirlenen her delta ve betonlaşan her kıyı ile sadece kuşları, balıkları değil; geleceğimizin su güvenliğini, gıda güvencesini ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını da kaybediyoruz. Merkezi ve yerel yönetimleri; su yönetiminde doğaya karşı değil doğayla birlikte çalışan, bilimsel, bütüncül ve havza bazlı koruma politikalarını ivedilikle hayata geçirmeye, sulak alanlar üzerindeki baskıları kaldırmaya ve kaybedilen alanlar için restorasyon seferberliği başlatmaya davet ediyoruz. Su varsa hayat vardır; sulak alanlarımızı korumak, geleceğimizi korumaktır.

 

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

 

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası

16. Dönem Yönetim Kurulu