TMMOB Peyzaj Mimarları Odası
TMMOB
Peyzaj Mimarları Odası
UCTEA CHAMBER OF LANDSCAPE ARCHITECTS

HER YANGINDA AYNI ACIYI YAŞAMAMAK İÇİN | DİRENÇLİ PEYZAJLAR • EKOLOJİK RESTORASYON • BİLİMSEL PLANLAMA

HER YANGINDA AYNI ACIYI YAŞAMAMAK İÇİN | DİRENÇLİ PEYZAJLAR • EKOLOJİK RESTORASYON • BİLİMSEL PLANLAMA
GENEL MERKEZ
21.07.2026

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası olarak orman ekosisteminin ve doğal peyzajların korunması ve restorasyonu konularında her türlü mesleki ve teknik destek konusunda tüm kurum ve kuruluşlarla çalışmaya hazır olduğumuzu kamuoyuna saygılarımızla bildiririz.

Son günlerde gerçekleşen orman yangınları “peyzaj ve doğa koruma planları”nın gerekliliğini ortaya koymaktadır.
 
2026 yılı temmuz ayında Fransa'nın Fontainebleau Ormanı'nda 2.000 hektardan fazla orman alanı yanmış, İspanya'nın çeşitli bölgelerinde günlerce süren büyük yangınlar güçlükle kontrol altına alınabilmiş, Türkiye'de Muğla'nın Milas ilçesinde geniş bir orman alanı yangından etkilenmiş ve Kanada'da aynı dönemde yaklaşık 800 aktif orman yangınının yaklaşık 200'ü kontrol dışı olarak rapor edilmiştir.
 
Küresel Orman Yangınlarında Etkili olan Faktörler
 
  • İklim Değişikliği ve küresel ısınma
  • Geleneksel Orman Yönetimi (vs Ekolojik Orman Yönetimi)
  • Ekolojik farkındalık ve toplumsal bilinç eksikliği (toplum bilinçlendirme çalışmaları, katılımcı peyzaj planlama)
  • Kentleşme ve yerleşim alanlarının genişlemesi
 
Türkiye’deki aktüel durum
 
  • Türkiye, orman yangınlarına güçlü müdahale kapasitesine ek olarak, önleme ve stratejik planlama alanlarında yapacağı iyileştirmelerle orman yangınlarıyla mücadelesini daha etkin hale getirebilir.
  • İnsan kaynaklı yangınların yüksek oranı nedeniyle, halkı bilinçlendirmeye yönelik daha kapsamlı ve sürekli kampanyalar düzenlenmesi önemlidir.
  • Orman peyzajlarında yangın vb tahribat sonrası ekolojik restorasyon planı olmaması, orman ile etkileşimli yerleşme alanlarında peyzaj koruma ve onarım planlarının olmaması yangın önleme çalışmalarını güçleştirmektedir.
 
Çıkarımlar ve Öneriler
 
  • Yangınla mücadele eden tüm birimlerin (OGM, AFAD, itfaiye) ortak bir dil ve standart operasyon prosedürleri kullanmasını sağlayan bir sistemin kurulması, koordinasyon etkinliğini artıracaktır.
  • Türkiye'nin yangın yönetimi yapısı ve karşılaştığı zorluklar, Akdeniz havzasındaki diğer ülkelerin deneyimleriyle yakından örtüşmektedir. Bu durum, bu ülkeler arasında yangınla mücadele konusunda bilgi ve tecrübe paylaşımının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
  • Orman yangınlarının önlenmesinde Peyzaj Mimarlığı'nın planlama, tasarım ve yönetim kapasitesi etkin biçimde değerlendirilmelidir.
 
Ekolojik Orman Yönetimi: Yeni Bir Bakış Açısı
 
Ekolojik orman yönetimi, ormanı sadece bir ekonomik kaynak olarak değil, biyolojik çeşitliliğe sahip bir ekosistem olarak ele alan bütünsel bir yaklaşımdır.

Temel İlkeler:
  • Bütüncül Yaklaşım: Ormanı birbiriyle etkileşimde olan canlı ve cansız unsurların bütünü olarak görür.
  • Doğal Süreçleri Taklit Etme: Yangınlar gibi doğal süreçleri engellemek yerine, onları yönetimin bir parçası haline getirir.
  • Biyolojik Çeşitliliğin Korunması: Monokültür yerine karışık türlerden oluşan ormanları teşvik eder.
Bu yaklaşım, yangın yönetiminde kontrollü yakmalar aracılığıyla orman sağlığını iyileştirmeyi ve büyük yangınların riskini azaltmayı hedefler. Amerika ve Avustralya gibi ülkeler bu yaklaşımı uygulamaktadır.

Bu tip uygulamalar halkın ve toplulukların katılımı ve yerel düzeyde eğitimle desteklenmelidir.
 
Peyzaj ve Ekoloji Temelli Doğa Restorasyonunda Bütüncül Yaklaşım
 
Ekoloji temelli doğa ve peyzaj restorasyonu, bozulmuş veya tahrip olmuş ekosistemlerin doğal işlevlerini, süreçlerini ve biyoçeşitliliğini yeniden kazandırmayı amaçlayan bir yaklaşımdır.
Temel hedef, ekosistem hizmetlerinin (su düzenleme, toprak verimliliği, karbon tutma, rekreasyon) yeniden işlevsel hale gelmesidir.

Kullanılan Yöntemler
 
Pasif restorasyon: Bozulmuş alanı kendi kendine toparlamaya bırakmak (örneğin yangın sonrası yanan orman parçasının doğal rejenerasyon sürecine bırakılması).
Aktif restorasyon: Yerli türlerin dikimi, erozyon kontrol yapıları, sulak alanların yapıdan arındırılarak yeniden oluşturulması gibi doğrudan müdahaleler.
Peyzaj ölçekli restorasyon: Ekolojik koridorlar, yeşil altyapılar, habitat koridorları ve yangına dirençli türlerle yangın şeritlerinin oluşturulması ile peyzajın güçlendirilmesi.
Toplum temelli yaklaşımlar: Yerel halkın bilgilendirilmesi için ve topluluk katılımı ileuygulamalar yapılması ve sistemin sürdürülebilirliğinin sağlanması.
 
Orman Yangınlarını Önlemede Peyzaj Mimarlığı’nın Rolü etkinleştirilmelidir
 
  • İklim değişikliğine uyum odaklı restorasyon: Peyzajları yalnızca geçmişe döndürmek değil, aynı zamanda gelecekteki iklim senaryolarına dayanıklı hale getirmek.
  • Doğa tabanlı yeşil altyapılarla entegrasyon: Sulak alan restorasyonu, kıyı ekosistemlerinin yeniden tesisi, şehirlerde mavi-yeşil altyapı çözümleri, orman ekosistemleri ile bütünleşme-dirençliliği artırma yönünde uygulamalar, riskli bölgelerde yangına dirençli türler ve malzemelerle tasarım.
  • Büyük ölçekli girişimler: Birleşmiş Milletler’in 2021–2030 On Yılı: Ekosistem Restorasyonu programı, peyzaj ölçekli projeleri küresel ölçekte teşvik etmektedir.
 
Orman yangınlarının önlenmesi, risklerinin azaltılması ve yangınlara dirençli peyzajların oluşturulması süreçlerinde Peyzaj Mimarlığı disiplininin rolü güçlendirilmeli ve etkin biçimde kullanılmalıdır.
 
Orman yangınlarına karşı dirençli peyzajların oluşturulması amacıyla Peyzaj Mimarlığı disiplininin planlama, tasarım, restorasyon ve doğal kaynak yönetimindeki yetkinliği karar alma süreçlerine sistematik olarak entegre edilmelidir.
 
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası olarak orman ekosisteminin ve doğal peyzajların korunması ve restorasyonu konularında her türlü mesleki ve teknik destek konusunda tüm kurum ve kuruluşlarla çalışmaya hazır olduğumuzu kamuoyuna saygılarımızla bildiririz.
 
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası
17. Dönem Yönetim Kurulu
Okunma Sayısı: 36
Fotoğraf Galerisi