Tüm dünyada etkisini sarsıcı bir şekilde gösteren Yeni Nesil Coronavirüs (covid-19) pandemisinin su kaynakları ve bu kaynakların yönetimi üzerine olan etkilerine dikkat çekmek amacıyla TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İzmir Şubesi tarafından 5 Mayıs 2020 tarihinde yazılı basın açıklaması gerçekleştirildi.

PANDEMİ DÖNEMİNDE SU KAYNAKLARININ GÜNCEL DURUMU, GELECEĞİ ve SU YÖNETİMİ KONUSUNDA BİZİ NELER BEKLİYOR?

 Günümüzde yaşanan hızlı nüfus artışı, kontrolsüz kentsel büyüme ve iklim değişikliğinin etkileri ile su kaynakları üzerinde oluşan baskı Covid-19 salgını ile birleşince küresel ölçekten kent ölçeğine yaşanması öngörülen su krizini bir kere daha acil olarak gündeme getiriyor.

 Üç büyük ilimizin barajlarının doluluk oranlarına baktığımızda önceki yıllara kıyasla ciddi oranda azalma gözlenmektedir. İzmir`in en önemli su kaynaklarından Tahtalı Barajı doluluk oranı 2019 yılına kıyasla %28 azalmıştır. İstanbul`da geçtiğimiz yıl Nisan ayı doluluk oranı %92 iken bu yıl % 70 olduğu belirtilmiştir.

 Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeniyle çoğunluğun yayılımı önleme amaçlı evde kalması ve salgından korunmak amacıyla kişisel hijyene verilen önemin artması ile birlikte su tüketiminde artış olduğu belirtilmektedir. Pandemi nedeniyle hijyen koşullarına uzmanların önerdiği doğrultuda dikkat etmemiz gerekmektedir. Bu süreçte kişisel ihtiyaçlar için su kullanımı göz ardı edilemez bir öneme sahiptir ve bireysel kullanımda suyu gerektiği kadar kullanmak ve bu yönde önlemler almak tabi ki ciddi önem kazanmaktadır. Pazar araştırmalarına göre temizlik ürünlerinin tüketiminin yaklaşık 3 katına çıktığı son günlerde, temizlikte kullanılan kimyasalların gerektiği kadar kullanımı su kirliliği açısından, aynı zamanda bu ürünlerin üretimi ve dağıtımı aşamasında kullanılan su miktarı açısından da oldukça önemlidir. Asıl sorun kişisel temizlik için su kullanımındaki artıştan ziyade suyu kirleten unsurların artışıdır.

 WWF tarafından yayınlanan Türkiye su ayak izi raporunda yer alan verilere göre su kaynaklarının  %74`ü tarım sektöründe, %13`ü endüstride ve %13`ü evsel su tüketiminde kullanılmaktadır. Özellikle tarım ve endüstriyel alanlarda kayıt dışı açılan su kuyularının taban suyuna yarattığı olumsuz etki bu yüzdelerin içine dahil edilmemiştir.

 Bireyselden evrensele su tasarrufu için gerçekleştirilecek her türlü eylem bu aşamada büyük önem taşımaktadır. Bireysel su kullanımı denince ilk akla gelen içme ve musluk suyu olsa da kullandığımız her ürünün üretiminden ve satışına kadar harcanan su miktarını yani su ayak izini dikkate alarak değerlendirmek gerekmektedir.

 Evlerimizde tüketilen suyun tasarrufundan daha büyük oranda etki sağlayacak eylem ise yerel ve ulusal ölçekte ilgili yöneticilerin su yönetimi ile ilgili etkin kararlar alabilmesidir. Ülkemizde son zamanlarda gerçekleşen sulak alanların kurutulması, endüstriyel üretim, maden sahaları ve taş ocakları nedeniyle yer altı suyu ve havzalardaki su kirliliğinin artması, tarım ilaçlarının kontrolsüz kullanımı ile yer altı sularının kirletilmesi ve sucul ekosistem bileşenlerinin zarar görmesi, tarımda kontrolsüz sulama ile aşırı su tüketilmesi, ormanların tahribi ile suyun tutulması ve yer altına aktarılmasının engellenmesi, kontrolsüz atık su bertarafı ve benzeri eylemlerle su kaynakları ciddi tehlike altındadır. Aynı zamanda yerel yönetimlerin kamusal yeşil alanlarda kullandığı bitki türü seçimi ve sulama yöntemleri, su yönetiminde dikkat edilmesi gerek önemli unsulardandır.

 Su kaynaklarının yönetiminde acilen harekete geçilmesi gereken durum, su kaynakları ve ilişkili tüm ekosistemlerin bir döngü ile bütün olarak işlediği bilgisi doğrultusunda kararların düzenlenmesi ve çok geç olmadan uygulamaya geçilmesi gerekliliğidir.

 Gerçekleştirilen nüfus projeksiyonu araştırmalarına göre Türkiye nüfusu 2040 yılında 100 milyona yaklaşacağı tahmin ediliyor. Nüfus artışı, kontrolsüz su kaynakları kullanımı sonucu oluşan olumsuz tablo ve iklim değişikliğinin de etkisiyle projeksiyonlara göre, bugün 1.519 m3 olan kişi başına düşen su miktarının 2040 yılında 100 milyonluk nüfusla 700 m3`e kadar gerileyecek ve ülkemiz su krizi ile karşı karşıya kalacaktır.

 Su kaynaklarının kontrolsüz kullanımı sonucu oluşan olumsuz etkileri azaltmak ve su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını sağlamak adına toplumun tüm kesimlerinin birlikte hareket etmesi gerektirmektedir. Bireyler ve işletmeler kendi ölçeğinde su tüketimi ve su kirliliği ile ilgili adımlar atmalı, su yönetiminden sorumlu karar vericiler uygun stratejiler geliştirerek suyun ve bağlı olduğu ekosistemlerin sürdürülebilirliğini sağlamalıdır.

 Su yaşamdır gerçeğinden yola çıkarak yaşamsal haklarımızın korunması adına konu ile ilgili her türlü farkındalığın yaratılmasında TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İzmir Şubesi olarak katkı koyacağımızı kamuoyuna duyururuz.

Saygılarımızla

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İzmir Şubesi

14. Dönem Yönetim Kurulu

05.05.2020