İstanbul’da Taşkın Riskinin Azaltılması İçin Havza Temelli Planlama ve Yeşil Altyapı Acilen Hayata Geçirilmelidir. İstanbul’da yaşanan sel ve su baskınlarında hayatını kaybeden yurttaşlarımızın yakınlarına başsağlığı, zarar gören tüm İstanbullulara geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Önümüzdeki günlerde devam etmesi beklenen yağışlara karşı tedbirli olunması gerektiğini hatırlatıyoruz.

İstanbul’da Taşkın Riskinin Azaltılması İçin Havza Temelli Planlama ve Yeşil Altyapı Acilen Hayata Geçirilmelidir.

İstanbul’da yaşanan sel ve su baskınlarında hayatını kaybeden yurttaşlarımızın yakınlarına başsağlığı, zarar gören tüm İstanbullulara geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Önümüzdeki günlerde devam etmesi beklenen yağışlara karşı tedbirli olunması gerektiğini hatırlatıyoruz.

Yanlış arazi kullanım kararları, dere yataklarının ve taşkın düzlüklerinin yapılaşmaya açılması, geçirimsiz yüzeylerin artması ve yetersiz altyapı, aşırı yağışlarla birlikte sel ve taşkın riskini artırmaktadır. Kentsel gelişme ve yapılaşma kararları, doğal eşikler ve altyapı kapasitesi dikkate alınarak verilmeli; planlama, yapılaşma başlamadan önce tamamlanmalı ve uygulanmalıdır.

İklim değişikliğiyle birlikte şiddetli yağışlar, kuraklık, fırtına ve diğer ekstrem hava olayları kentlerde can ve mal kayıplarına yol açan riskleri artırmaktadır. Bu risklerin azaltılmasında kentsel yeşil altyapı; yağmur suyunun tutulması, sızdırılması, geçici olarak depolanması ve yüzeysel akışın geciktirilmesi yoluyla önemli bir rol üstlenmektedir. Bu nedenle yeşil altyapının şehir, ilçe ve mahalle ölçeklerinde kesintisiz biçimde oluşturulması ve planlamanın havza ölçeğinde ele alınması öncelikli olmalıdır.

Kısa sürede yüksek miktarda yağışın düşmesi (saatte 130–200 kg/m²), özellikle geçirimsiz yüzeylerin yoğun olduğu kentlerde taşkın riskini artırmaktadır. Bu kapsamda su rezerv alanlarıyla bütünleşen açık ve yeşil alanların, yol ağaçlandırmalarının ve doğal drenaj sistemlerinin korunması; ağaç türlerinin devrilme riski de gözetilerek seçilmesi önem taşımaktadır. Bütünleşik yeşil alan tasarımı, iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini azaltarak iklim dirençli kentlerin oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İstanbul Şubesi olarak acil taleplerimiz şunlardır:

• Dere yatakları ve taşkın düzlükleri korunmalıdır. Havza ölçeğinde hazırlanacak hidrolojik ve hidrolik analizler plan kararlarına esas alınmalı; kapatılmış ve daraltılmış su yolları ekolojik açıdan onarılmalı, ormanlar, su havzaları ve ekolojik koridorlar üzerindeki yapılaşma baskısına son verilmelidir.
• Mavi-yeşil altyapı yaygınlaştırılmalıdır. Yağmur bahçeleri, bitkilendirilmiş hendekler, geçirgen kaplamalar ve geçici su tutma alanlarıyla yüzeysel akış yavaşlatılmalı; drenaj sistemlerine binen ani yük azaltılmalıdır. Sızdırma uygulamaları, zemin özellikleri, yeraltı suyu seviyesi ve kirlilik riski dikkate alınarak tasarlanmalıdır.
• Yeşil alanların ekolojik performansı ölçülmelidir. Doğal toprakla bağlantılı alan oranı, geçirimsiz yüzey oranı, ağaç örtüsü ve yağmur suyu tutma kapasitesi için ölçülebilir hedefler belirlenmeli; yapı üzerindeki bitkilendirmeler, doğal zeminle bağlantılı yeşil alanların hidrolojik işlevlerinin bütünüyle karşılığı olarak değerlendirilmemelidir.
• Tasarım, bakım ve denetim birlikte yürütülmelidir. Değişen iklim koşulları dikkate alınarak yağışın şiddeti, süresi ve tekrarlanma olasılığına dayalı hesaplamalar yapılmalı; sistem kapasitesinin aşıldığı durumlar için güvenli yüzey akış güzergâhları oluşturulmalı ve drenaj yapıları ile peyzaj sistemleri düzenli olarak denetlenmelidir.
• Peyzaj mimarları karar süreçlerinde etkin görev almalıdır. Havza planlamasından parsel ölçeğine kadar su yönetimi, bitkilendirme, toprak koruma ve ekolojik onarım çalışmaları ilgili meslek disiplinlerinin iş birliğiyle yürütülmelidir.

Merkezî ve yerel yönetimleri, kamu yararını ve bilimsel verileri esas alan; bütçesi, uygulama takvimi ve denetim mekanizmaları belirlenmiş bütüncül bir taşkın risk azaltma programını hayata geçirmeye çağırıyoruz.

İstanbul’u korumak; suyun doğal akışına alan açmak, toprağın geçirgenliğini ve peyzajın ekolojik bütünlüğünü korumakla mümkündür. TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İstanbul Şubesi olarak bu doğrultudaki çalışmalara bilimsel bilgi ve mesleki birikimimizle katkı sunmaya hazırız.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası
İstanbul Şubesi 
16. Dönem Yönetim Kurulu